Trwa ładowanie...

 

Trwa zapisywanie na newsletter...

O Programie

Program dla Śląska jest jednym z projektów strategicznych Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju (SOR), przyjętej przez Radę Ministrów 14 lutego 2017 r. Śląsk jest uznany w SOR za jeden z kluczowych obszarów interwencji z poziomu krajowego, zmagający się z trudnościami adaptacyjnymi i restrukturyzacyjnymi. Jest to jeden z najsilniejszych gospodarczo regionów w Polsce, jednak ostatnio odnotowuje osłabienie tempa wzrostu i obniżenie jakości życia mieszkańców.

Zaproponowany przez Rząd Program dla Śląska zawiera zintegrowany zestaw działań inwestycyjnych i miękkich. Jest to pierwszy program w polityce regionalnej Rządu, który stanowi jednocześnie narzędzie koordynujące krajowe i europejskie źródła finansowania rozproszone w wielu programach i instytucjach, pochodzące m.in. z krajowych programów operacyjnych i środków budżetu państwa.

Punktem wyjścia do wypracowania celów, działań i identyfikacji najważniejszych przedsięwzięć rozwojowych w niniejszym dokumencie było Porozumienie na rzecz Zintegrowanej Polityki Rozwoju Województwa Śląskiego, zawierające szereg oddolnie zaproponowanych projektów rozwojowych wynikających ze specyfiki regionalnej. Przedmiotem Porozumienia są projekty i rekomendacje, które obejmują obszary takie jak m.in. rewitalizacja, reindustrializacja czy metropolizacja. Część z projektów znalazła odzwierciedlenie w zapisach Programu jako projekty przewidziane do realizacji, a pozostałe - z uwagi na niewystarczający poziom przygotowania - zostaną objęte wsparciem w postaci przedsięwzięcia pn. Mapa drogowa wdrażania projektów z Porozumienia na rzecz zintegrowanej polityki rozwoju województwa Śląskiego.

Program dla Śląska jest dokumentem realnym. Nie zawiera listy życzeń, tylko poprzedzone wewnątrz- oraz międzyresortową weryfikacją i uzgodnieniami przedsięwzięcia możliwe do realizacji. Dokument obejmuje ponad 70 przedsięwzięć w różnych dziedzinach, które mają być dla Śląska potężnym bodźcem rozwojowym. Lista tych przedsięwzięć wciąż nie jest zamknięta, a Program może być aktualizowany.

W związku z realizacją Programu dla Śląska wartość działań i instrumentów bezpośrednio ukierunkowanych na realizację celów Programu wyniesie ok. 40 mld zł, uwzględniając m.in. koszty przygotowywanych i przewidzianych do uruchomienia przed 2020 r. inwestycji infrastrukturalnych. Jest to szacunkowa łączna suma środków zaangażowanych w Program, która wzrośnie wraz z dookreśleniem wartości projektów nieposiadających aktualnie wyceny finansowej, a będzie znana po uruchomieniu dla nich prac analitycznych i w wyniku przechodzenia z etapu przygotowawczego do realizacyjnego. Ponadto Program oferuje wpisujące się w jego cele działania realizowane w ramach ogólnokrajowego wsparcia, z których z racji na strukturę wsparcia i beneficjentów korzystają podmioty z województwa śląskiego. Jest to kwota rzędu ok. 5 mld zł.

 

Na co przeznaczane będą środki finansowe w ramach Programu dla Śląska (kwoty w mld zł):

 

wykres - program dla śląska

 

Dla przejrzystości Programu, przedsięwzięcia w nim zawarte podzielone zostały na trzy kategorie: kluczowe, horyzontalne i studialne. Przedsięwzięcia kluczowe to wsparcie bezpośrednio ukierunkowane na realizację celów postawionych w Programie. Kategoria ta obejmuje m.in. koperty finansowe, dedykowane działania, bezpośrednie inwestycje na Śląsku czy też lokowanie instytucji. Przedsięwzięcia horyzontalne to działania realizowane w ramach ogólnokrajowego wsparcia, zidentyfikowane jako wpisujące się w cele Programu dla Śląska. Przedsięwzięcia studialne obejmują z kolei projekty zarówno doradcze, jak i koncepcyjne, związane z wypracowaniem modelowych rozwiązań instytucjonalno-organizacyjnych czy z przygotowaniem projektów inwestycyjnych (m.in. analizy wykonalności i racjonalności, dokumentacja techniczna).

Program dla Śląska ma na celu doprowadzenie w perspektywie długoterminowej do zmiany profilu gospodarczego regionu i stopniowe zastępowanie tradycyjnych sektorów gospodarki, takich jak górnictwo i hutnictwo, nowymi przedsięwzięciami w sektorach bardziej produktywnych, innowacyjnych i zaawansowanych technologicznie. Poniższa tabela przedstawia główne cele w ramach Programu wraz z wartością przedsięwzięć w ramach poszczególnych celów oraz głównymi instytucjami odpowiedzialnymi za ich realizację.

Cel w ramach programu dla Śląska            

 Łączna wartość przedsięwzięć 

Główne instytucje odpowiedzialne za realizacje przedsięwzięć
Cel 1: Wzrost innowacyjności przemysłu i inwestycji rozwojowych w regionie 3,91 mld zł
  • Narodowe Centrum Badań i Rozwoju        
  • Polski Fundusz Rozwoju        
  • Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna
  • Polska Agencja Inwestycji i Handlu
Cel 2: Zwiększenie aktywności zawodowej i podniesienie kwalifikacji mieszkańców regionu 911 mln zł
  • Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach
  • Departament Europejskiego Funduszu Społecznego w Ministerstwie Rozwoju
Cel 3: Poprawa jakości środowiska przyrodniczego 1,20 mld zł
  • Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej       
  • Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
  • Departament Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Rozwoju
Cel 4: Rozwój i modernizacja infrastruktury transportowej 21,47 mld zł
  • Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad        
  • PKP Polskie Linie Kolejowe
  • Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach
Cel 5: Wykorzystanie potencjału województwa śląskiego w celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz rozwój innowacji w energetyce 9,73 mld zł
  • Ministerstwo Energii
  • Departament Programów Infrastrukturalnych w Ministerstwie Rozwoju
Cel 6: Poprawa warunków rozwojowych miast województwa śląskiego 2,65 mld zł
  • Związek Metropolitalny Województwa Śląskiego       
  • ZIT Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego
  • Bank Gospodarstwa Krajowego

Jakie są najważniejsze przedsięwzięcia przewidziane do realizacji w ramach Programu?

W ramach celu poświęconemu innowacyjności i przedsiębiorczości wartymi podkreślenia przedsięwzięciami są programy sektorowe Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR), wspierające branże spójne z profilem regionu, które dotyczą:

  •  INNOSTAL (zwiększenie konkurencyjności i innowacyjności przemysłu stalowego)
  •  InnoNeuroPharm (wzrost konkurencyjności i innowacyjności polskiego sektora farmaceutycznego, w tym neuromedycyny)
  •  INNOMED (podniesienie konkurencyjności branży medycznej i zwiększenie dostępności do produktów medycznych zaawansowanych technologii)
  •  INNOMOTO (wzrost konkurencyjności i innowacyjności branży motoryzacyjnej)
  •  PBSE (innowacje w sektorze elektroenergetycznym, ograniczenie poziomu emisji zanieczyszczeń generowanych przez przedsiębiorstwa z tego sektora itd.)
  •  IUSER (zwiększenie konkurencyjności międzynarodowej sektora producentów inteligentnych urządzeń i systemów do generacji energii)

Dla regionu ważne jest szczególnie zwiększanie adaptacyjności i dostosowanie do rynku pracy. Wsparcie przeznaczone jest zwłaszcza dla osób młodych poniżej 29 roku życia. Obejmuje m.in. indywidualne doradztwo zawodowe, czy planowanie kariery i pomoc w znalezieniu pracy. Dopełnieniem jest kompleksowe wsparcie śląskich uczelni wyższych związane z tworzeniem i realizacją nowych kierunków studiów odpowiadających na aktualne potrzeby społeczno-gospodarcze. Na te zadania przeznaczone łącznie prawie 900 mln zł w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój.

Kluczowymi przedsięwzięciami dla regionu w zakresie poprawy jakości środowiska przyrodniczego jest ograniczenie niskiej emisji (działanie w ramach PO IiŚ), które dotyczy efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym tj. głębokiej i kompleksowej modernizacji energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkaniowych oraz przebudowy sieci dystrybucji ciepła i chłodu na cele komunalno-bytowe. Na tzw. ostatniej prostej zabezpieczone zostało ok. 80 mln zł w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko wyłącznie na Śląsk na projekty dotyczące rekultywacji i rozwoju terenów zieleni w miastach.

Cel nr 4 obejmuje inwestycje drogowe, kolejowe, śródlądowe oraz mniejsze zadania drogowe, które będą realizowane na podstawie Programu Budowy Dróg Krajowych i Autostrad, czy Krajowego Programu Kolejowego. Są to inwestycje, które nie zostały rozpoczęte i będą realizowane w najbliższych latach, w tym kolejne odcinki A1 czy S1 (na etapie przetargu lub skierowane do realizacji).

Działania z obszaru energetyki dotyczą m.in. sektora górnictwa i będą uwzględniały „Program dla sektora górnictwa węgla kamiennego” przygotowany w Ministerstwie Energii. Wśród kluczowych inwestycji znajdują się odtworzenie dwóch kopalni i projekt „Inteligentnej kopalni” oraz szereg projektów zgłoszonych przez stronę społeczną.

W ramach celu dotyczącego poprawy warunków rozwojowych śląskich miast Program nawiązuje do utworzonej w tym roku na podstawie specjalnej ustawy Metropolii Górnośląsko-Zagłębiowskiej. Oprócz tego wskazuje się inne ważne instrumenty takie jak „Pakiet dla miast średnich” czy rządowy programu „Mieszkanie Plus”. Program uwzględnia również zgłoszone w trakcie spotkań konsultacyjnych propozycje projektów z obszaru medycyny.

System zarządzania i realizacji

Sprawne i efektywne wdrożenie Programu zapewnia czytelny system realizacji z przypisanymi rolami dla poziomu krajowego tj. właściwych ministerstw i instytucji krajowych, poziomu regionalnego, ze wskazaniem na szczególną rolę Wojewody Śląskiego jako organu administracji rządowej w regionie. Podkomitet ds. Programu dla Śląska działający w ramach Komitetu Koordynacyjnego Polityki Rozwoju (poziom krajowy) oraz Komitet sterujący przy Wojewodzie Śląskim (poziom regionalny) zapewnią sprawną koordynację, monitoring przygotowania i wdrożenia przedsięwzięć. Uwzględnienie dodatkowych aktywnych graczy takich jak Wojewódzka Rada Dialogu Społecznego, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. czy Polski Fundusz Rozwoju wzmocni powiązanie współpracę administracji z podmiotami niepublicznymi i dbającymi o rozwój regionu. 

Pliki do pobrania

Program dla Śląskaplik do pobrania (PDF 2 MB)

Szczegółowy wykaz przedsięwzięć Programu dla Śląskaplik do pobrania  (PDF 2 MB)